Zabbix, Checkmk en Uptime Kuma: drie tools die allemaal beweren dat ze je homelab bewaken, maar op zo'n ander schaalniveau opereren dat je bij de verkeerde keuze óf verdrinkt in configuratie óf blind vaart. Welke tool past bij wat je écht wilt weten?
Drie tools, drie ambities
Het woord "monitoring" dekt een enorm brede lading. Wil je weten of je NAS nog bereikbaar is? Of wil je grafiekjes van CPU-cycli per proces op elk apparaat in je netwerk? Of iets er tussenin? De drie tools in dit artikel richten zich elk op een ander punt op die schaal — en de mismatch tussen ambitie en gereedschap is de snelste manier om een weekend te verspillen aan een tool die nooit lekker voelt.
Uptime Kuma is gemaakt voor bereikbaarheidsmonitoring. Draait het, ja of nee? Checkmk Raw (tegenwoordig officieel "Checkmk Community" geheten) voegt daar systeemgezondheid aan toe: CPU, schijf, geheugen, processen. Zabbix 7.0 LTS is een volledig observability-platform dat het midden houdt tussen enterprise-software en wat je thuis realistisch bijhoudt. Alle drie zijn open source, alle drie draaien op een Raspberry Pi of een goedkope minipc, en alle drie sturen meldingen naar je telefoon.
Het verschil zit niet in wat ze kunnen, maar in wat ze je vragen om te begrijpen voordat je je eerste alert krijgt.
Uptime Kuma: simpel en krachtig genoeg
Uptime Kuma is verreweg de laagste instapdrempel van de drie. Eén Docker-commando en je hebt een draaiende instantie:
docker run -d --restart=always -p 3001:3001 \
-v uptime-kuma:/app/data \
--name uptime-kuma louislam/uptime-kuma:2Daarna open je http://jouw-ip:3001, maakt een account aan en voegt je eerste monitor toe. HTTP, TCP, ping, DNS, Steam game server, MQTT-broker — Uptime Kuma ondersteunt tientallen protocoltypes. Per monitor stel je het controle-interval in (standaard 60 seconden), de timeout en de voorwaarden waarop je een melding wil. Statusbadges kan je embedden in een interne wiki of dashboard.
RAM-gebruik: rond de 50–80 MB voor een instantie met twintig monitors. Dat past op elke Raspberry Pi 3 of hoger zonder ook maar in de buurt van de limieten te komen.
"Uptime Kuma geeft antwoord op de vraag die je werkelijk stelt: draait het, of niet — zonder dat je eerst een weekendseminar monitoring hoeft te volgen."
Alerting werkt via ntfy.sh (of een zelfgehoste ntfy-instantie), Telegram, Slack, e-mail, Pushover en tientallen andere kanalen. Koppeling met ntfy is bijzonder populair in homelabs omdat ntfy zelf ook Docker-based zelf te hosten is en geen accounts vereist buiten je eigen server. Je stuurt een HTTP POST naar een topic, de ntfy-app op je telefoon ontvangt de notificatie. Uptime Kuma spreekt ntfy natively aan via de ingebouwde notificatiemodule — geen scripts schrijven.
Wat Uptime Kuma niet doet: het meet geen systeembronnen. Je ziet niet hoeveel geheugen je Proxmox-host nog over heeft, niet of je schijf vol loopt, niet of een service crasht maar de poort toevallig nog reageert. Voor een homelab van vijf tot twintig services is dat prima. Zodra je wil begrijpen waarom iets traag is, kom je tekort.
Zabbix 7.0 LTS: het enterprise-gevoel thuis
Zabbix 7.0 LTS is uitgebracht in juni 2024 en wordt tot 2029 ondersteund. Het is de meest complete oplossing van de drie — en dat is zowel de kracht als de valkuil voor homelabgebruikers.
De minimale systeemvereisten voor een kleine setup (tot vijftig hosts) zijn 2 CPU-cores en 8 GB RAM. In de praktijk draait Zabbix server inclusief database comfortabel op 4 GB RAM als je MySQL of PostgreSQL op dezelfde machine plaatst en niet meer dan dertig hosts monitort. Een typische installatie op Ubuntu 24.04 LTS verloopt via het officiële Zabbix-repository:
wget https://repo.zabbix.com/zabbix/7.0/ubuntu/pool/main/z/\
zabbix-release/zabbix-release_7.0-2+ubuntu24.04_all.deb
dpkg -i zabbix-release_7.0-2+ubuntu24.04_all.deb
apt update && apt install zabbix-server-mysql zabbix-frontend-php \
zabbix-apache-conf zabbix-sql-scripts zabbix-agent2Zabbix 7.0 introduceert asynchrone pollers die SNMP- en HTTP-checks significant sneller uitvoeren dan de synchrone pollers uit eerdere versies. Voor thuis merk je daar weinig van tenzij je netwerkapparatuur via SNMP uitleest. Wat je wél merkt zijn de nieuwe dashboard-widgets: een Gauge-widget voor live sensordata (temperatuur, netwerkcapaciteit), een Pie/Donut-widget en verbeterde statuskaarten per hostgroep.
Templates zijn de echte kracht. Zabbix levert kant-en-klare templates mee voor Linux via Zabbix Agent 2, Docker, Proxmox (via community-templates), Synology NAS, UniFi, Mikrotik en tientallen andere systemen. Je importeert een template, koppelt het aan een host en hebt binnen vijf minuten honderden metrics beschikbaar. Keerzijde: je hebt honderden metrics beschikbaar, en de meeste interesseren je totaal niet. Zabbix ruis is een erkend probleem — veel homelabgebruikers besteden meer tijd aan het uitzetten van triggers dan aan het opzetten van nuttige alerts.
Multi-factor authenticatie is vanaf 7.0 ingebakken (TOTP, Duo), evenals native proxy high availability. Dat zijn enterprise-features die je thuis waarschijnlijk niet nodig hebt, maar fijn zijn als je Zabbix ook op een klein kantoor wil inzetten.
Checkmk: de middenweg die je misschien vergeet
Checkmk Raw (Community) zit qua complexiteit tussen Uptime Kuma en Zabbix in — en wordt daardoor regelmatig over het hoofd gezien. Dat is jammer, want voor een homelab van tien tot vijftig hosts is het de meest eerlijke tool: je krijgt echte systeemmonitoring zonder het configuratiegeweld van Zabbix.
Checkmk werkt via een agent die je op elke Linux- of Windows-host installeert:
# Op de te monitoren host (na downloaden van de agent via de Checkmk-UI):
dpkg -i check-mk-agent_2.3.0p1_amd64.debDe Checkmk-server detecteert de host automatisch en ontdekt services via een inventarisatiescan. Je klikt op "Activate pending changes" en binnen twee minuten zie je CPU-load, geheugengebruik, schijfpartities, running services, NTP-drift en SMART-status — zonder één regel configuratie te hebben geschreven. Dat auto-discovery-principe is uniek: Zabbix en Prometheus/Grafana vereisen dat je expliciet aangeeft wat je wil meten.
Het technische verschil tussen Raw en de betaalde Pro-editie is concreet: Raw gebruikt Nagios als monitoring core, Pro gebruikt de Checkmk Micro Core (CMC). In benchmarks daalt CPU-gebruik op de monitoringserver van ~80% naar minder dan 20% bij overstap naar CMC. Voor een homelab met dertig hosts merk je daar niets van; bij tweehonderd hosts wel. Thuis is Raw volledig voldoende.
RAM-gebruik voor de Checkmk-server bij vijftien hosts: 512 MB tot 1 GB, afhankelijk van het checkinterval. Dat is significant minder dan een volledige Zabbix-installatie met database op dezelfde machine.
Vergelijkingstabel: Uptime Kuma 2 vs Checkmk Raw 2.3 vs Zabbix 7.0 LTS
| Eigenschap | Uptime Kuma 2 | Checkmk Raw 2.3 | Zabbix 7.0 LTS |
|---|---|---|---|
| Primaire focus | Bereikbaarheid (up/down) | Systeemgezondheid + uptime | Volledig observability-platform |
| Minimaal RAM (server) | ~80 MB | ~512 MB | ~2–4 GB |
| Installatie | 1 Docker-commando | OVA of apt-pakket | apt + DB + webserver |
| Agent vereist | Nee | Ja (auto-install via UI) | Ja (Zabbix Agent 2) |
| Auto-discovery | Nee | Ja (services + metrics) | Gedeeltelijk (via templates) |
| Systeemmetrics | Nee | Ja (out-of-the-box) | Ja (via templates) |
| Grafische dashboards | Statuspage + badges | Grafieken ingebakken | Volledig aanpasbaar |
| Gratis voor thuis | Volledig | Raw/Community volledig | Volledig (AGPLv3) |
| Leercurve | Laag (uren) | Middel (dag) | Hoog (dagen tot weken) |
| ntfy-integratie | Natively ingebakken | Via webhook of script | Via media type webhook |
Wat je écht wilt monitoren — en wat ruis wordt
De meest praktische vraag is niet "welke tool is het beste" maar "voor welk probleem wil ik 's nachts gewekt worden". Die vraag dicteert welke tool logisch is.
Als het antwoord is "ik wil weten of mijn Jellyfin-server of NAS offline is" — dan is Uptime Kuma alles wat je nodig hebt. Voeg een HTTP-monitor toe voor elke service, koppel ntfy, klaar. Geen database, geen agents, geen templates.
Als het antwoord is "ik wil ook weten of mijn schijf bijna vol zit, of mijn Proxmox-host overbelast is, of een specifieke service gecrasht is maar de poort per ongeluk nog openstaat" — dan is Checkmk Raw de eerlijkste keuze. De auto-discovery bespaart uren configuratiewerk en de ingebakken SMART-monitoring heeft al meerdere schijfdefecten vroegtijdig gesignaleerd in homelabs die ik ken.
Als je al een Prometheus + Grafana-stack hebt draaien, of als je Zabbix leert omdat het op je werk ook gebruikt wordt, heeft Zabbix een duidelijke meerwaarde: je leert een tool die op enterprise-schaal identiek werkt als thuis, en de templates-bibliotheek is uitgebreider dan die van Checkmk. Maar als je alleen thuis begint: de insteltijd voor Zabbix is minstens drie keer hoger dan voor Checkmk voor gelijkwaardige coverage.
Een combinatie die goed werkt voor veel homelabs: Uptime Kuma als snelle externe check (draai het op een VPS of een apart apparaat, zodat je ook je thuisinternet-outages ziet) en Checkmk Raw intern voor systeemgezondheid. Zabbix voeg je toe wanneer je Proxmox-cluster groeit boven tien nodes, of wanneer SNMP-polling van netwerkapparatuur relevant wordt.
FAQ
Kan Uptime Kuma ook interne services monitoren, of alleen publieke URLs?
Ja, Uptime Kuma monitort alles wat bereikbaar is vanuit de container. Als je het op je thuisserver draait, monitort het ook interne adressen zoals 192.168.1.10:8096 voor Jellyfin.
Is Checkmk Raw echt volledig gratis, of zitten er verborgen limieten in?
Checkmk Raw (Community) heeft geen hostlimiet en geen feature-vergrendeling voor de kernfunctionaliteit. Het verschil met Pro/Enterprise zit in de monitoring core (Nagios vs. CMC), automatiserings-API's en enterprise-integraties — niet in het aantal hosts of checks.
Heeft Zabbix een Grafana-integratie als ik mooiere dashboards wil?
Zabbix heeft een officiële Grafana datasource plugin. Je kunt Zabbix-metrics direct in Grafana visualiseren naast Prometheus-metrics. Sommige homelabgebruikers combineren Zabbix (voor agents en alerting) met Grafana (voor dashboards) en Prometheus Node Exporter (voor specifieke Linux-metrics met hogere granulariteit op 15-seconden scrape-interval).
Werkt Zabbix 7.0 LTS op een Raspberry Pi 4?
Ja, maar krap. Met 4 GB RAM en een MySQL-database op dezelfde Pi loop je al snel tegen geheugenlimieten aan zodra je history retention instelt op langer dan een week voor meer dan twintig hosts. Een Pi 5 met 8 GB RAM of een kleine minipc (Beelink EQ12, N100) werkt significant comfortabeler.
Kan ntfy ook meldingen sturen van Zabbix?
Ja. In Zabbix configureer je een "Media type" van het type Webhook, met een script dat een HTTP POST stuurt naar je ntfy-topic. Zabbix levert een voorbeeldscript mee voor dit patroon en de community heeft kant-en-klare ntfy-integraties gepubliceerd op de Zabbix share-repository.
