Framework maakt laptops die je zelf kunt repareren, upgraden en uit elkaar halen met één schroevendraaier. Geen lijm, geen propriëtaire schroeven, geen software die vervangende onderdelen blokkeert. Het bedrijf bestaat vijf jaar en bewijst elke dag opnieuw dat het anders kan. Wat houdt de rest van de industrie nog tegen?
Wat Framework anders doet
Wanneer je een Framework Laptop 13 of 16 opent, vind je iets wat bij de meeste andere fabrikanten ontbreekt: vertrouwen in de gebruiker. Elk onderdeel — het moederbord, het scherm, de batterij, de USB-C poorten via uitwisselbare expansiekaarten — is vervangbaar zonder dat je een gecertificeerde technicus nodig hebt. De enige tool in de doos is een schroevendraaier. Dat is het.
Meer nog: Framework verkoopt alle losse onderdelen gewoon in hun eigen webshop, tegen redelijke prijzen, zonder dat je een garantiebewijs of een speciaal account hoeft voor te leggen. Een nieuw scherm, een vervangende batterij, een extra expansion card voor een extra HDMI-poort — je bestelt het als een boek op een webshop. En als je na vier jaar een sneller moederbord wil, koop je dat. De behuizing, het toetsenbord en het scherm blijven gewoon in gebruik.
iFixit — de grootste onafhankelijke repairability-tracker ter wereld — geeft de Framework Laptop al jaren een score van 10 op 10. Dat is geen marketingcijfer. iFixit beoordeelt op concrete criteria: zijn er niet-standaard schroeven? Is er lijm? Zijn onderdelen gesoldeerd die eigenlijk vervangbaar zouden moeten zijn? Framework scoort op al die punten maximaal.
"Framework verkoopt losse onderdelen in hun webshop, zonder garantiebewijs of speciaal account. Een nieuw scherm bestel je als een boek."
Hoe de rest van de industrie reparaties tegenwerkt
De tegenstelling met Apple is schrijnend — al heeft die de laatste jaren iets minder scherpe randjes gekregen. Apple werkt al jaren met parts pairing: een softwaresysteem waarmee het bedrijf vervangende onderdelen koppelt aan een specifiek apparaat. Zet je een originele maar niet-gecertificeerde iPhone-camera in een iPhone van een vriend, dan krijg je een melding dat het onderdeel onbekend is. Sommige functies werken niet meer. Niet omdat er iets technisch mis is met de camera, maar omdat Apple beslist wie jouw telefoon mag repareren.
De staat Oregon verbood deze praktijk in 2024, als eerste Amerikaanse staat die parts pairing expliciet illegaal maakt voor toestellen gemaakt na 1 januari 2025. Apple kondigde kort daarna aan dat het tweedehands Apple-onderdelen voortaan zou ondersteunen in bepaalde reparaties — een toegeving die iFixit omschreef als "een half antwoord, net op tijd om wetgeving te ontwijken."
Maar Apple staat niet alleen. De meeste grote laptopmerken — HP, Samsung, Lenovo — scoren op de iFixit repairability-index gemiddeld een B- of slechter. Dell doet het iets beter met zijn zakelijke Latitude-lijn, die servicedocumentatie en herleidbare onderdelen aanbiedt. Toch constateerde een rapport van PIRG in februari 2025 dat laptops in de VS de afgelopen twee jaar amper vooruitgegaan zijn op het vlak van repairability, ondanks alle toezeggingen van de fabrikanten.
De EU dwingt de industrie langzaam richting verandering
Europa neemt het heft in handen. Op 13 juni 2024 nam de Europese Unie de Directive on common rules promoting the repair of goods aan. De richtlijn trad in werking op 30 juli 2024; lidstaten moeten haar omzetten in nationale wetgeving en toepassen vanaf 31 juli 2026. Dat is minder dan anderhalf jaar weg.
Wat de richtlijn concreet oplegt: fabrikanten van producten op de bijgevoegde lijst — smartphones en laptops staan erop — zijn verplicht om reparaties aan te bieden binnen een redelijke termijn en voor een redelijke prijs. Ze mogen geen contractuele clausules, geen hardware-maatregelen en geen softwaretechnieken gebruiken om reparaties te belemmeren — tenzij ze een objectieve rechtvaardiging kunnen aantonen. Reserveonderdelen moeten beschikbaar zijn voor consumenten én voor onafhankelijke reparateurs.
Bovenop dat juridische kader introduceerde de EU op 20 juni 2025 een verplicht repairability-label voor smartphones en tablets, vergelijkbaar met het energielabel op witgoed: een schaal van A tot E. Als een consument voor die datum al weet dat zijn telefoon een D scoort, verandert dat aankoopgedrag. Fabrikanten begrijpen dat.
Fairphone — de Nederlandse fabrikant die al jaren de tegenhanger van Apple speelt in de smartphone-markt — toont dat repairability ook commercieel werkt. De Fairphone 5 en de recentere Fairphone 6 scoren 10/10 bij iFixit. Twaalf modules zijn verwisselbaar met een gewone schroevendraaier. Het bedrijf garandeert acht jaar beveiligingsupdates en vijf jaar garantie. Dat zijn beloften die Apple of Samsung niet durven maken — niet omdat ze het technisch niet kunnen, maar omdat een telefoon die acht jaar meegaat minder nieuwe telefoons verkoopt.
"Een telefoon die acht jaar meegaat verkoopt minder nieuwe telefoons. Dat is het enige echte argument van de industrie."
Wat de industrie eigenlijk tegenhoudt
Het antwoord op de vraag in de dek van dit stuk is simpeler dan je denkt: geld. Niet de kosten van repairability — want Framework en Fairphone bewijzen dat je er winstgevend mee kunt zijn — maar de inkomsten uit het tegendeel. Apple maakt miljarden op reparatiediensten en accessoires. Samsung verdient aan vervangende toestellen. HP verkoopt liever een nieuwe laptop dan dat het je bestaande herstelt.
Daarboven hangt het argument van "veiligheid en kwaliteitscontrole" — het standaardbezwaar waarmee fabrikanten repairability-wetgeving proberen af te blokken. Apple gebruikte exact dat argument in zijn lobby tegen een right-to-repair wet in Oregon. Het argument klonk hol nadat Oregon de wet ondanks de lobby toch aannam, en nadat iFixit aantoonde dat Apple's eigen "veiligheidsmaatregelen" primair dienen als marktafscherming, niet als consumentenbescherming.
Framework toont met elk verkocht toestel aan dat je een laptop kunt bouwen die volledig repareerbaar is, die standaard schroevendraaiers gebruikt, die onderdelen compatibel houdt over generaties heen — en die toch gewoon goed genoeg is voor dagelijks gebruik. De Ryzen AI 395-versie scoort in benchmarks vergelijkbaar met mid-range concurrenten van Dell en Lenovo die het dubbele kosten. Repairability gaat hier niet ten koste van prestaties. Het is gewoon een ontwerpkeuze.
En dat is precies wat de industrie niet wil toegeven: repareerbare producten maken is geen technische uitdaging. Het is een politieke keuze. Framework heeft hem gemaakt. Fairphone heeft hem gemaakt. De rest wacht op wetgeving die hen dwingt — en die wetgeving komt eraan.
Veelgestelde vragen
- Wat is het verschil tussen het Framework-model en een gewone laptop?
- Bij een gewone laptop zijn veel onderdelen gesoldeerd of vastgelijmd, en zijn reserveonderdelen vaak alleen beschikbaar via gecertificeerde reparateurs. Framework verkoopt alle losse componenten in een open webshop en ontwerpt elke laptop zodat je hem met één schroevendraaier volledig uit elkaar kunt halen zonder garantieverlies.
- Wanneer gaat de EU right-to-repair richtlijn in?
- De richtlijn trad in werking op 30 juli 2024. Lidstaten — waaronder België — moeten haar omzetten in nationale wetgeving en toepassen vanaf 31 juli 2026. Vanaf 20 juni 2025 geldt al een verplicht repairability-label (A–E) voor smartphones en tablets in de EU.
- Wat is parts pairing en waarom is het een probleem?
- Parts pairing is een softwaretechniek waarbij een fabrikant vervangende onderdelen koppelt aan een specifiek serienummer. Een vervangend scherm of camera van hetzelfde merk maar een ander toestel wordt dan door de software geblokkeerd of beperkt in functionaliteit. Oregon verbood de praktijk in 2024 voor toestellen gemaakt na januari 2025.
- Zijn repareerbare laptops duurder?
- Niet per se. Framework-laptops kosten initieel iets meer dan vergelijkbare instapmodellen, maar over de volledige levensduur zijn ze goedkoper: je vervangt een kapotte batterij voor €49 in plaats van een nieuw toestel te kopen. De totaalkost van eigendom ligt lager naarmate je het apparaat langer gebruikt.
- Wat doet Fairphone anders dan andere smartphonefabrikanten?
- Fairphone ontwerpt smartphones met twaalf verwisselbare modules — inclusief batterij, scherm en camera — die je met een standaard Torx-schroevendraaier kunt vervangen. Het bedrijf garandeert acht jaar beveiligingsupdates en vijf jaar garantie, en scoort 10/10 op de iFixit repairability-index. Dat zijn beloften die Samsung en Apple niet maken.
